عمل جراحى در روزهاى ديگر به اندازه همان روز نمىتواند مفيد باشد آيا پزشك ضامن است ؟ در صورتى كه تأخير در اين امر منجر به مرگ يا عوارض ديگر شود آيا اين كار غيرشرعى نيست ؟ جواب : در فرض سؤال طبيب ترك واجب كرده و معصيت كار است ولى ضامن نيست چون ضمان متوقف بر استناد فعل است و ترك كارى موجب استناد نمىشود . سؤال 303 . آيا طبيب مىتواند در صورتى كه احتمال است كه مريض به واسطه جراحى شفا يابد يا به واسطه آن بميرد او را جراحى كند يا خير ؟ جواب : در صورتى كه اگر جراحى نكند نيز مىميرد و يا مدت كمى زنده مىماند طبيب مىتواند او را جراحى كند و خود او هم مىتواند اذن به جراحى دهد ولى طبيب براى اينكه اگر مرد ضامن ديه نشود مىتواند برائت از ضمان را از ولى مريض بگيرد . « 1 » سؤال 304 . محققان علم پزشكى براى كشف داروها و روشهاى جديد درمان و يا كاهش هزينه درمان بيماريهاى مختلف اقدام به انجام آزمايشهايى بر روى بيماران به دو روش مىنمايند : 1 - دارو درمانى 2 - روش دارو نما ( در اين روش مريض تصور مىكند مواد مصرفى كه پزشك به او مىدهد موجب بهبودى او مىشود و حال آنكه در واقع دارويى در كار نبوده و صرفاً جهت بررسى تأثير تلقين به كار گرفته مىشود ) اين آزمايشها كه بيشتر در مورد بيماريهاى مهلك و صعب العلاج مانند سرطان ، ايدز و . . . انجام مىشود در برخى موارد موجب آسيب ديدن يا تأخير در بهبودى بيماران مورد آزمايش مىگردد . با عنايت به مطلب مذكور ، بفرماييد انجام چنين آزمايشهايى كه براى پيشرفت علم پزشكى انجام مىگيرد از نظر شرعى چه حكمى دارد ؟ جواب : در اين گونه موارد اول بايد روش دارو درمانى را اعمال نمايند اگر مفيد واقع نشد

--> ( 1 ) و الدليل عليه اجمالًا هو دوران الأمر بين حفظ فى مدة طويلة او حفظها لمدة قليلة و الأول أهم فى نظر العرف و العقلاء .